06 بهمن 1404 ساعت 15:59
هجده روز از آغاز «زمستان سخت اینترنت» در ایران میگذرد. در حالی که شمارشگر نتبلاکس از مرز ۴۰۰ ساعت خاموشی عبور کرده، بازار شایعات درباره زمان وصل شدن اینترنت داغتر از همیشه است؛ از وعدههای ۲۴ ساعته مسئولان که پوچ از آب درآمد تا شایعه ترسناک «قطعی تا شب عید».
به گزارش گجت نیوز، هجدهم دیماه ۱۴۰۴ بود که کرکره اینترنت بینالملل پایین کشیده شد. آنچه در ابتدا یک تصمیم امنیتی موقت تصور میشد، حالا به طولانیترین و پیچیدهترین دوره انسداد شبکه در تاریخ کشور تبدیل شده است. در این گزارش، ضمن بررسی آخرین وضعیت فنی، به این پرسش کلیدی پاسخ میدهیم که آیا نوری در انتهای تونل دیده میشود یا باید خودمان را برای یک انزوای طولانیمدت آماده کنیم؟
گاهشمار وعدههای توخالی؛ چرا کسی راستش را نمیگوید؟
اگر بخواهیم تاریخچه دو هفته اخیر را مرور کنیم، با کلکسیونی از وعدههای محققنشده روبرو میشویم. ابتدا گفته شد محدودیتها چند روزه است. سپس نمایندگان مجلس وعده دادند که اینترنت تا سهشنبه هفته گذشته وصل میشود. پس از آن، خبرگزاری فارس مدعی شد اینترنت کل کشور تا ۲۴ ساعت وصل میشود؛ ادعایی که بلافاصله با تکذیب وزارت ارتباطات، امید کاربران را به یأس تبدیل کرد.
حتی مدیرعامل شرکت زیرساخت نیز با بیان اینکه «امیدواریم مشکل امروز یا فردا حل شود»، توپ را به زمین نهادهای دیگر انداخت، اما آن «فردا» هم آمد و خبری نشد. این تناقضات باعث شده تا روزشمار وعدههای پوچ به سوهان روح کاربران تبدیل شود.
وضعیت فعلی: اینترنت «لرزان» و سقوط ترافیک
برخلاف ادعای برخی رسانهها مبنی بر عادی شدن شرایط، دادههای فنی چیز دیگری میگویند. گزارشهای رادار کلادفلر نشان میدهد که شبکه ایران دچار نوسان سینوسی شدید است؛ لحظهای وصل میشود و ساعاتی بعد به کما میرود. حتی وقتی خبر وصل شدن اینترنت همراه اول منتشر شد، بسیاری از کاربران سایر اپراتورها همچنان در تاریکی بودند.
آخرین گزارش نتبلاکس نیز عبور از ۴۰۰ ساعت خاموشی را تایید کرده و از تلاش حاکمیت برای بستن حفرههای فیلترشکن خبر داده است. در حال حاضر، اینترنت دیتاسنترها همچنان با اختلال روبروست و مصاحبه مدیرعامل مبینهاست نشان میدهد که زیرساختهای حیاتی میزبانی وب هنوز بیدار نشدهاند.
شایعه «قطعی تا عید»؛ واقعیت یا جنگ روانی؟
در خلأ اطلاعرسانی شفاف، شایعهای مبنی بر ادامه قطعی اینترنت تا عید نوروز (یا حتی پایان سال میلادی) در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود. اگرچه هیچ مقام رسمی این موضوع را تایید نکرده، اما برخی شواهد فنی نگرانیها را تشدید میکند:
- پروژه اینترنت طبقاتی: افشای طرحهایی مبنی بر دستکاری شبکه با اسم رمز گروپ پالیسی نشان میدهد که شاید هدف، بازگشت به اینترنت سابق نیست، بلکه گذار به مدلی است که در آن دسترسیها طبقهبندی شده است.
- لیست سفید: گزارشهایی از حرکت چراغ خاموش به سمت لیست سفید وجود دارد که در آن تنها سایتهای منتخب باز هستند.
- فشار تندروها: اظهارات چهرههایی مانند مومننسب که پلتفرمهای خارجی را پادگان دشمن میخوانند، نشاندهنده ارادهای قوی برای تداوم محدودیتهاست.
تبعات فاجعهبار؛ از خودزنی دیجیتال تا خشم نسل Z
تداوم این وضعیت، هزینههای جبرانناپذیری به کشور تحمیل کرده است. یوسف پزشکیان در یادداشتی انتقادی هشدار داده که قطع اینترنت امنیت نمیآورد، بلکه نارضایتی تولید میکند. از سوی دیگر، نسل جدید که زیستبومش در فضای مجازی است، تابآوری خود را از دست داده است.
کاربران نیز در این آشفتهبازار، با انجام کارهایی مثل حذف اپلیکیشنها یا نصب فایلهای آلوده، ناخواسته دچار خودزنی دیجیتال میشوند. بماند که کارزار ۱۵۳ هزار امضایی مردم نیز هنوز نتوانسته قفل سکوت مسئولان را بشکند.
نتیجهگیری: اگرچه بعید به نظر میرسد «قطعی کامل» تا عید ادامه یابد (چرا که اقتصاد کشور تحمل آن را ندارد)، اما شواهد نشان میدهد که احتمالاً با یک «اینترنت مدیریتشده» و محدودتر از قبل روبرو خواهیم شد. وعدههای امروز و فردا، تا زمانی که با اقدام عملی همراه نشود، تنها نمک پاشیدن بر زخم مردمی است که زندگیشان گروگان دکمه فیلترینگ است.
